In het onderwijs bestaan talloze interventies op het gebied van taal en spelling. Maar wat werkt nu écht? Om die vraag te beantwoorden voerde Oberon samen met de Universiteit Twente en de Universiteit van Amsterdam een grootschalige effectstudie uit naar KlankKr8, in het kader van NRO Kansrijke Interventies. In totaal deden 64 scholen mee aan een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek (RCT) naar deze serious game, die is gericht op het bevorderen van letterkennis in groep 2. De resultaten laten zien dat KlankKr8 op korte termijn een positief effect heeft op de ontwikkeling van letterkennis. Op langere termijn werd echter geen effect gevonden van KlankKr8 op de leesvaardigheid, spelling en rekenen-wiskunde van leerlingen in groep 3.
KlankKr8
KlankKr8 is een letter-klank-interventie die gericht is op het aanleren en automatiseren van letter-klank-koppelingen als opmaat naar de technische leesvaardigheid. Het doel van de interventie is voornamelijk preventie: door vroeg te starten met letteronderwijs krijgen leerlingen een stevigere basis voor hun leesontwikkeling. Uit eerder onderzoek blijkt namelijk dat letterkennis een belangrijke voorspeller is voor latere leesvaardigheid. Hoe sterker de letterkennis, is de verwachting, hoe makkelijker en sneller het leren lezen gaat. De uitgangspunten van KlankKr8 zijn dat er op tijd wordt begonnen met het letteronderwijs, er meer aandacht uitgaat naar het aanleren en automatiseren van letterkennis en dat dit alles in een passend tempo gaat. De interventie bestaat uit drie delen: een klassikaal startprogramma, waarbij de leerkracht met leerlingen lessen doorloopt op het digibord; een serious game, waarmee kinderen aan de slag gaan op school (en thuis), en het LeerKr8-portaal, dat leerkrachten informatie biedt en zicht geeft op de voortgang van leerlingen.
Effectstudie
Het doel van het onderzoek was om de effectiviteit van KlankKr8 in groep 2 ten opzichte van het reguliere onderwijsprogramma te bepalen, door middel van een grootschalig effectonderzoek. Om de effectiviteit van KlankKr8 in kaart te kunnen brengen onderzocht het onderzoeksteam of de opbrengsten op letterklankkennis in groep 2 en technisch lezen en spelling in groep 3 groter zijn voor leerlingen op scholen die in groep 2 met KlankKr8 werkten dan voor leerlingen op scholen die het reguliere onderwijsprogramma volgden.
We onderzochten daarnaast of bepaalde leerling-, school- of implementatiekenmerken invloed hebben op de leeropbrengsten van KlankKr8.
Methode
In totaal namen 64 scholen, 145 klassen en 1504 leerlingen deel aan de effectstudie. De helft van de scholen vormden de interventiegroep, die een half jaar lang in groep 2 werkten met KlankKr8. De andere helft waren de controlescholen, die doorgingen met hun reguliere
onderwijsprogramma in groep 2. Met een voor- en nameting werd onder andere de letterkennis van alle deelnemende groep 2-leerlingen getoetst. Ook vulden leerkrachten vragenlijsten in over leerlingen, over de school en over zichzelf. Het onderzoeksteam maakte daarnaast gebruik van backenddata uit de app, om meer te weten te komen over het gebruik van KlankKr8. In groep 3 verzamelden we resultaten van de deelnemende leerlingen uit het leerlingvolgsysteem, om zo ook de opbrengsten op lange termijn te bekijken.
Implementatie
Leerkrachten waren positief over KlankKr8. Ze vonden het een verrijking van het regulier beginnend leesonderwijs, ervaarden vooruitgang in de letterkennis van het merendeel van de leerlingen, met name bij de zwakkere leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften op het gebied van voorbereiden lezen. Ook vonden leerlingen en leerkrachten de digibordlessen leuk. Rondom de implementatie waren echter ook wat kritische geluiden. Zo verloren sommige leerlingen na verloop van tijd interesse en motivatie en bleek uit de data dat het aantal aanbevolen gespeelde sessies vaak niet gehaald werd.
Effecten
De resultaten laten zien dat er op de korte termijn een effect is van KlankKr8 op de toename van letterkennis. Leerlingen die gebruik maakten van de interventie gingen in vergelijking met leerlingen die het reguliere onderwijsprogramma volgden gemiddeld 1 letter meer vooruit op hun letterkennis aan. Daarnaast bleek dat leerlingen die meer sessies met KlankKr8 spelen, meer vooruit gaan op hun letterkennis in groep 2. Daarbij is interessant om op te merken dat wanneer het werken gebeurt in een aparte ruimte of in de combinatie gang/klas in plaats van alleen in de klas en het installeren van KlankKr8 makkelijker ging, er gemiddeld meer sessies gespeeld worden.
Op de lange termijn werden geen effecten gevonden van KlankKr8. Leerlingen die in groep 2 met KlankKr8 werkten, hadden geen hogere leeropbrengsten in groep 3 op hun leesvaardigheid, spelling en rekenen-wiskunde.
Wat betekent dit voor de praktijk?
KlankKr8 is een kansrijke interventie voor het bevorderen van letterkennis in groep 2, maar aandacht voor de implementatie van de interventie is van groot belang.
Verder lezen?
Bekijk het rapport voor een volledig overzicht van het onderzoek en de resultaten. Zie ook de website van het NKO (voormalig NRO).
