Ton Klein over de drempelloze doorstroom van vmbo naar havo

Februari 2017

De Tweede Kamer wil dat in de wet wordt vastgelegd dat vmbo’ers het recht hebben om na hun examen door te leren op de havo. Maar scholen voelen niet veel voor dit plan, zo schreef de VO-raad in december 2016 in een brief aan de staatssecretaris. Want aan drempelloze doorstroom zitten nogal wat haken en ogen. Ton Klein weet daar alles van, want hij houdt zich al sinds 2012 met dit thema bezig.

Wat is er zo belangrijk aan een drempelloze doorstroom van vmbo naar havo?

“Een drempelloze overstap van vmbo-t naar havo betekent dat iedereen die dat wil met het diploma vmbo-t op zak kan doorstromen naar havo-4, zonder verdere eisen of voorwaarden. Dat zijn bijvoorbeeld leerlingen met laag opgeleide ouders die te makkelijk naar het vmbo zijn gestuurd, maar best meer aankunnen. Of laatbloeiers die tijd nodig hebben om te ontdekken dat de havo ook best haalbaar is. Het idee is dat kinderen meer kansen krijgen als ze makkelijk kunnen doorstromen en dat is natuurlijk een heel actuele kwestie. Maar een doorstroomrecht voor vmbo-t’ers om zonder beperkingen naar de havo te mogen, dat vinden veel scholen een lastige kwestie.”

Waarom is dat? Scholen willen toch ook dat alle leerlingen gelijke kansen krijgen?

“Zeker, maar de realiteit is dat scholen door de onderwijsinspectie worden afgerekend op hun slagingspercentages en dus eisen stellen aan het niveau van instromende leerlingen. Verder zijn voor veel scholen buiten de Randstad de dalende leerlingaantallen een serieus probleem. Je ziet bijvoorbeeld steeds vaker dat ouders kiezen voor scholen met alleen havo en vwo, in plaats van voor een brede scholengemeenschap. Dus spelen de scholen daarop in: ze halen vmbo- en havo/vwo-afdelingen uit elkaar en maken er aparte locaties van. Dat is niet goed voor de doorstroom, maar als je te maken hebt met afnemende leerlingaantallen, dan neem je maatregelen die goed liggen bij ouders, zodat die hun kind naar jouw school sturen.”

Je vindt de huiver van scholen voor drempelloze doorstroom van vmbo naar havo dus wel terecht?

“Ik kan die huiver begrijpen. Als je echt een makkelijke overstap van vmbo-t naar havo wilt, dan moet het onderwijs inhoudelijk beter op elkaar aansluiten. Dat blijkt ook uit gesprekken met leerlingen die de overstap hebben gemaakt, ze vonden die overgang best moeilijk. Ik denk dat het vmbo-t meer zelfstandigheid moet eisen van leerlingen die dat aankunnen en dat het havo wat praktischer kan worden. Hier en daar gebeurt dat ook al wel. Er is bijvoorbeeld een havo in Goes die een vakcollege wil oprichten waar leerlingen ook praktische vakken kunnen volgen. Er moet dus wel het een en ander in het onderwijsstelsel veranderen voordat je de drempelloze doorstroom kunt invoeren.”

Ton Klein vertelt in zijn blog voor Didactief over zijn ervaringen bij twee onderzoeksconferenties eind 2017. De evaluatie van Werkplaatsen onderwijsonderzoek en kansenongelijkheid stonden hierbij centraal. De blog lees je hier